Kentsel dönüşümün ilk ve en önemli adımı, binanın riskli yapı olup olmadığının resmi olarak tespit edilmesidir. Bu tespit yapılmadan 6306 sayılı Kanun'un sağladığı kira yardımı, kredi ve harç muafiyeti gibi desteklerden yararlanmak mümkün değildir. Aşağıda başvurudan itiraza kadar süreci sade bir dille anlattık.
Riskli yapı ne demek?
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'a göre riskli yapı; ekonomik ömrünü tamamlamış olan ya da yıkılma veya ağır hasar görme riski taşıdığı bilimsel ve teknik verilerle belirlenen yapıdır. Yani bir binanın eski olması tek başına yeterli değildir; risk, yerinde yapılan incelemeyle ortaya konur.
Özellikle 2000 yılından önce, eski deprem yönetmeliklerine göre inşa edilmiş binalarda beton dayanımı, donatı detayları ve zemin koşulları bugünkü standartların gerisinde kalabiliyor. Bu nedenle bu dönemde yapılmış bir binada oturuyorsanız tespit yaptırmak iyi bir başlangıç noktasıdır.
Kimler başvurabilir?
Riskli yapı tespiti için yapının malikleri veya kanuni temsilcileri başvurabilir. Süreci başlatmak için bütün kat maliklerinin onayı gerekmez; tek bir kat malikinin başvurusu yeterlidir. Kiracılar ise kendi adlarına başvuru yapamaz.
Tespit masrafları kural olarak başvuruyu yapan malik tarafından karşılanır. Ücret binanın büyüklüğüne ve seçilen kuruluşa göre değişir; birkaç kurumdan teklif almak mantıklıdır.
Adım adım tespit süreci
- Lisanslı kuruluş seçimi: Tespiti yalnızca Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış kuruluşlar yapabilir. Kuruluşun lisansını Bakanlığın yayımladığı güncel listeden kontrol edin.
- Başvuru ve evrak: Tapu bilgileri, kimlik ve varsa binanın mimari ve statik projeleriyle başvuru yapılır. Kuruluş talebi Bakanlığın elektronik sistemine kaydeder.
- Yerinde inceleme: Binanın rölövesi çıkarılır, taşıyıcı elemanlardan karot numunesi alınır, donatı tespiti yapılır ve zemin bilgileri değerlendirilir. Numune alınan noktalar inceleme sonrası onarılır.
- Raporun hazırlanması: Laboratuvar sonuçları ve hesaplarla risk raporu hazırlanır ve Bakanlığın il müdürlüğüne veya yetki devredilmiş idareye sunulur.
- İnceleme ve onay: İdare raporu inceler. Uygun bulunursa yapı riskli yapı olarak kabul edilir, durum tapu müdürlüğüne bildirilir ve tapu kaydına riskli yapı belirtmesi işlenir.
- Maliklere bildirim: Sonuç maliklere tebliğ edilir; uygulamada muhtarlık ilanı ve binaya asılan duyurularla da duyurulur.
Sonucu nasıl öğrenirim?
Tespit sonucu maliklere bildirilir. Bunun yanında e-Devlet üzerinden Bakanlığın riskli yapı sorgulama hizmetiyle de kontrol edebilirsiniz. Bildirim tarihi önemlidir, çünkü itiraz süresi bu tarihle başlar.
Rapora itiraz edilebilir mi?
Evet. Malikler veya kanuni temsilcileri, tespite karşı 15 gün içinde itiraz edebilir. İtiraz, yapının bulunduğu ildeki Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne veya yetki devri yapılmışsa ilgili idareye yapılır. İtirazlar üniversite ve kamu kurumlarından uzmanların bulunduğu teknik heyetlerce incelenir.
15 günlük süre hak düşürücüdür; süre geçtikten sonra yapılan itiraz kural olarak dikkate alınmaz. Sürenin hangi tarihten başladığı konusunda uygulamada farklı yorumlar bulunduğu için bildirimi aldığınız gün takvime işleyin ve gerekirse bir avukata danışın.
Tespitten sonra ne olur?
Kesinleşen tespitten sonra maliklere binayı yıktırmaları için süre verilir. Kanuna göre bu süre altmış günden az olamaz. Bu aşamada kat malikleri toplanarak binanın yeniden yapımına, müteahhit seçimine ve paylaşım modeline karar verir. 2023'teki kanun değişikliğiyle bu kararlar artık arsa payına göre salt çoğunlukla alınabiliyor.
Tahliye ile birlikte kira yardımı, kredi ve harç muafiyeti gibi destek başvuruları da gündeme gelir. Bu süreçleri ayrı yazılarımızda ayrıntılı olarak ele aldık.
Tekbir Grup bu süreçte ne yapıyor?
Binanız için ön değerlendirme yapıyor, lisanslı kuruluşla koordinasyonu sağlıyor ve tespit sonrasında kat malikleri toplantısından tapu teslimine kadar süreci tek elden yönetiyoruz. Ön değerlendirme ve başvuru sürecindeki desteğimiz ücretsizdir.
Sık sorulan sorular
Riskli yapı tespiti ücretli mi?
Evet. Tespiti lisanslı kuruluşlar yapar ve ücret kural olarak başvuran malik tarafından ödenir. Tutar binanın büyüklüğüne ve kuruluşa göre değişir.
Tek bir kat maliki başvuru yapabilir mi?
Evet. Riskli yapı tespiti için diğer maliklerin onayı gerekmez; tek bir malikin başvurusu süreci başlatmak için yeterlidir.
Kiracı riskli yapı tespiti başvurusu yapabilir mi?
Hayır. Başvuruyu yapının malikleri veya kanuni temsilcileri yapabilir. Kiracı, durumu ev sahibine iletebilir.
Riskli yapı raporuna kaç gün içinde itiraz edilir?
Tespite karşı 15 gün içinde il müdürlüğüne veya yetkili idareye itiraz edilebilir. Süre hak düşürücü olduğu için bildirimi aldığınız gün işlem yapmanız önerilir.
Son güncelleme: 16 Ekim 2026. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık yerine geçmez. Mevzuat, destek tutarları ve başvuru şartları değişebileceği için güncel bilgiyi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın resmi kaynaklarından teyit edin.
Tüm yazılar
